ถ้าต้นไม้หรือส่วนของพืชถึงไทยแล้วแต่ไม่มี Phytosanitary Certificate อย่าเพิ่งสรุปว่าใบอนุญาตนำเข้าที่มีอยู่ใช้แทนได้ ให้ด่านตรวจพืชยืนยันก่อนว่าสินค้าอยู่ในกลุ่มใดและเงื่อนไขกำหนดเอกสารอะไร ใบรับรองสุขอนามัยพืชต้องออกโดยหน่วยงานของประเทศผู้ส่งออก หากไม่เคยออกไว้ ทางจบของล็อตนั้นขึ้นกับชนิดสินค้า เอกสาร และสิ่งที่ด่านตรวจพบ
นำเข้าต้นไม้ต้องดูอะไรบ้าง
พระราชบัญญัติกักพืชครอบคลุมมากกว่าต้นไม้ทั้งต้น คำนิยามพืชรวมถึงส่วนของพืช เช่น หน่อ กิ่ง ใบ ราก หัว ดอก ผล เมล็ด เชื้อและสปอร์ของเห็ด ตลอดจนสิ่งอื่นที่กฎหมายรวมไว้ การดูจากชื่อการค้าอย่างเดียวจึงอาจพาไปผิดเงื่อนไข
กฎหมายแยกสิ่งนำเข้าเป็นกลุ่มสิ่งต้องห้าม สิ่งกำกัด และสิ่งไม่ต้องห้าม โดยมาตรา 8–11 กำหนดรายละเอียดเรื่องใบอนุญาต ใบรับรองสุขอนามัยพืช การแจ้ง และการผ่านด่านตรวจพืชต่างกันตามกลุ่ม ไม่ควรใช้รายการเอกสารของพืชชนิดหนึ่งแทนอีกชนิดโดยอัตโนมัติ
ก่อนสั่งของต้องรู้ชื่อวิทยาศาสตร์ ส่วนของพืชที่นำเข้า ประเทศแหล่งกำเนิด วัตถุประสงค์ วัสดุปลูกหรือดินที่ติดมา และด่านที่จะนำเข้า แล้วค้นเงื่อนไขใน THAI-IM-PLANT ระบบแนะนำให้ค้นด้วยชื่อวิทยาศาสตร์ ส่วนของพืช และแหล่งกำเนิดครบทั้งสามช่อง
ใบอนุญาตไทยกับ Phytosanitary Certificate ต่างกันอย่างไร
ใบอนุญาตนำเข้าฝั่งไทยใช้ยืนยันว่าสามารถนำสินค้าตามเงื่อนไขที่กำหนดเข้ามาได้ ส่วน Phytosanitary Certificate หรือใบรับรองสุขอนามัยพืชเป็นหลักฐานของสินค้าที่ส่งออกจากต้นทาง
มาตรา 4 ของพระราชบัญญัติกักพืชนิยามใบรับรองสุขอนามัยพืชว่าเป็นหนังสือสำคัญที่ออกโดยหน่วยงานผู้มีอำนาจของประเทศผู้ส่งออก เพื่อรับรองว่าพืช เชื้อพันธุ์พืช หรือพาหะที่ส่งออกปลอดจากศัตรูพืชตามข้อกำหนดของประเทศผู้นำเข้า ดังนั้น ผู้นำเข้า เฟรท หรือด่านไทยไม่สามารถออกเอกสารของประเทศต้นทางแทนย้อนหลังได้
การยื่นใน NEW DOA-NSW ก็ไม่ได้เปลี่ยนหน้าที่ของเอกสาร ระบบระบุขั้นตอนลงทะเบียน แจ้งงานให้ด่านออกเลขรับแจ้ง และนำชุดเอกสารติดต่อด่านเพื่อตรวจปล่อย ใบอนุญาตในระบบจึงไม่ใช่คำรับรองสุขอนามัยพืชของประเทศผู้ส่งออก
ePhyto คืออะไร และใช้กับการนำเข้าได้เมื่อไหร่
IPPC อธิบายว่า ePhyto คือใบรับรองสุขอนามัยพืชในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ที่มีข้อมูลเทียบเท่าฉบับกระดาษ และส่งระหว่างหน่วยงานอารักขาพืชแห่งชาติผ่านระบบที่รองรับ จึงเป็นรูปแบบของใบรับรอง ไม่ใช่ทางลัดที่ผู้ขายสร้างไฟล์ขึ้นเองได้
ก่อนส่งสินค้าให้เช็กว่าประเทศผู้ส่งออกออก ePhyto สำหรับการค้านั้นได้หรือไม่ ไทยรับข้อมูลผ่านช่องทางใด และเลขหรือข้อมูลของใบรับรองเชื่อมกับล็อตจริงหรือไม่ หากต้นทางออกใบรับรองไว้แล้วแต่ข้อมูลไม่ปรากฏ ต้องให้ผู้ส่งออกและหน่วยงานผู้ออกตรวจสอบการส่งข้อมูล
ของถึงไทยแล้วแต่ไม่มีใบ PC ควรเริ่มตรงไหน
เริ่มจากเตรียมข้อมูลของล็อตให้ครบเท่าที่มี เช่น ชื่อวิทยาศาสตร์ รูปสินค้า ส่วนของพืช ประเทศต้นทาง Invoice, Packing List, ใบตราส่ง และใบอนุญาต แล้วให้ด่านตรวจพืชยืนยันก่อนว่าสินค้าอยู่ในกลุ่มใดและยังขาดเอกสารอะไร อย่าเริ่มจากขอไฟล์ PDF ที่ผู้ขายทำขึ้นเอง เพราะเอกสารต้องตรวจสอบได้ว่าออกโดยหน่วยงานผู้มีอำนาจ
ถ้าต้นทางเคยออกใบรับรองแล้ว ให้ตรวจเลขใบรับรอง หน่วยงานผู้ออก ชื่อวิทยาศาสตร์ ปริมาณ ประเทศต้นทาง ผู้ส่งออก ผู้รับสินค้า และข้อความรับรองเพิ่มเติมว่าตรงกับล็อตหรือไม่ หากไม่เคยออก ต้องถามด่านตรง ๆ ว่าข้อเท็จจริงของล็อตนี้มีทางดำเนินต่อแบบใด
ของที่ขาดใบ PC ไม่ได้หมายความว่าจะถูกทำลายทันที ด่านต้องดูก่อนว่าสินค้าเป็นอะไร ขาดเอกสารอะไร และตรวจพบความเสี่ยงเรื่องศัตรูพืชหรือไม่ ตาม มาตรา 13 จากนั้นด่านอาจให้ตรวจหรือจัดการเพิ่มเติม กักสินค้า ส่งกลับ หรือในบางกรณีจึงอาจถึงขั้นทำลาย ขึ้นกับข้อเท็จจริงของล็อตนั้น
ระหว่างรอคำตอบ ให้ดูสภาพพืช อุณหภูมิ พื้นที่เก็บ ค่าใช้จ่าย และข้อห้ามเคลื่อนย้ายพร้อมกัน พืชมีชีวิตเสื่อมสภาพได้เร็ว แต่ไม่ควรนำของออกจากพื้นที่กักหรือเปลี่ยนสถานที่โดยยังไม่ได้รับอนุญาต
ก่อนส่งล็อตถัดไป ต้องเตรียมอะไร
ยืนยันชื่อวิทยาศาสตร์ ส่วนของพืช ประเทศแหล่งกำเนิด วัสดุปลูก ดินหรือสิ่งที่ติดมากับสินค้า และด่านนำเข้า จากนั้นเทียบผลค้น THAI-IM-PLANT กับประกาศเฉพาะสินค้าและคำตอบของด่าน
หากต้องมี Phytosanitary Certificate ให้แจ้งผู้ส่งออกก่อนจองเที่ยวบินหรือเรือ เพื่อให้หน่วยงานของประเทศต้นทางตรวจสินค้าและออกเอกสารสำหรับล็อตนั้น เอกสารของล็อตก่อนใช้เป็นตัวอย่างได้ แต่ไม่ควรถือว่าแทนล็อตใหม่ได้
สินค้าอยู่หน้าด่านเหมือนกันไม่ได้แปลว่าใช้ทางแก้เดียวกัน ปัญหาใบรับรองพืชต้องคุยกับด่านตรวจพืช ส่วนกรณี Permit มอก. หรือ LPI ของ อย. ต้องตรวจตามหน่วยงานเจ้าของเรื่อง
สาระสำคัญสำหรับผู้นำเข้า
- ใบอนุญาตนำเข้าฝั่งไทยใช้แทน Phytosanitary Certificate จากประเทศผู้ส่งออกไม่ได้
- ต้องเช็กชื่อวิทยาศาสตร์ ส่วนของพืช ประเทศแหล่งกำเนิด วัสดุที่ติดมา และด่านนำเข้า
- ePhyto เป็นใบรับรองอิเล็กทรอนิกส์ที่ส่งโดยหน่วยงานทางการ ไม่ใช่ไฟล์รับรองที่ผู้ขายทำเอง
- ของถึงแล้วโดยเอกสารขาด ต้องให้ด่านตรวจพืชยืนยันกลุ่มสินค้าและทางดำเนินต่อของล็อตนั้น
- เจ้าหน้าที่มีอำนาจตรวจ กำจัดศัตรูพืช กัก ส่งออกนอกราชอาณาจักร หรือทำลายตามเงื่อนไขของกฎหมาย
- พืชมีชีวิตเสื่อมสภาพเร็ว ต้องดูสภาพสินค้า ค่าใช้จ่าย และข้อห้ามเคลื่อนย้ายไปพร้อมกัน
คำถามที่พบบ่อย
มีใบอนุญาตนำเข้าจากไทยแล้ว ใช้แทน Phytosanitary Certificate ได้ไหม
ไม่ได้ ใบอนุญาตนำเข้าฝั่งไทยกับใบรับรองสุขอนามัยพืชทำหน้าที่คนละอย่าง ใบรับรองสุขอนามัยพืชต้องออกโดยหน่วยงานผู้มีอำนาจของประเทศผู้ส่งออกสำหรับสินค้าที่ส่งออกนั้น
ด่านตรวจพืชไทยออก Phytosanitary Certificate ของประเทศต้นทางย้อนหลังให้ได้ไหม
ไม่ได้ ด่านไทยไม่สามารถออกเอกสารแทนหน่วยงานของประเทศผู้ส่งออก หากต้นทางออกไว้แล้วแต่ข้อมูลหรือเอกสารยังมาไม่ถึง ต้องให้ผู้ส่งออกและหน่วยงานผู้ออกตรวจสอบสถานะของใบรับรองนั้น
มี ePhyto แล้ว ยังต้องใช้ใบรับรองกระดาษไหม
ePhyto เป็นใบรับรองสุขอนามัยพืชในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ ไม่ใช่เอกสารคนละประเภท การใช้กับล็อตจริงต้องเป็นข้อมูลที่ออกและส่งโดยหน่วยงานที่มีอำนาจผ่านช่องทางที่ประเทศต้นทางและไทยรองรับ
ต้นไม้ถึงไทยแล้วแต่ไม่มีใบ PC จะถูกทำลายทันทีไหม
ยังสรุปไม่ได้ ด่านต้องตรวจชนิดสินค้า เงื่อนไขนำเข้า เอกสาร และสิ่งที่ตรวจพบก่อน กฎหมายให้อำนาจเจ้าหน้าที่ตรวจ กำจัดศัตรูพืช กักไว้ และในบางกรณีสั่งส่งออกนอกราชอาณาจักรหรือทำลายได้
ต้นไม้ถึงไทยแต่ไม่มีใบ PC ไม่รู้จะทำยังไง ให้ U:WENTI ช่วยดู
ส่งชื่อวิทยาศาสตร์ รูปสินค้า ประเทศต้นทาง ใบขนหรือเลขรับแจ้ง Invoice, Packing List, ใบตราส่ง ใบอนุญาต และข้อความจากด่าน
ให้ U:WENTI ช่วยดูได้ เราจะช่วยเทียบข้อมูลของล็อต แยกว่าเอกสารฝั่งไทยกับเอกสารจากต้นทางขาดส่วนไหน และช่วยเตรียมคำถามที่ต้องยืนยันกับด่านและผู้ส่งออก การอนุญาต ตรวจ กัก ส่งกลับ หรือทำลายเป็นอำนาจของกรมวิชาการเกษตรตามข้อเท็จจริงของแต่ละล็อต
หมายเหตุข้อมูล: ตรวจพระราชบัญญัติกักพืชที่แก้ไขถึงฉบับที่ 3 พ.ศ. 2551 หน้ารวมกฎหมาย ระบบ THAI-IM-PLANT, NEW DOA-NSW และข้อมูล ePhyto ล่าสุด ณ วันที่ 8 กันยายน 2569 เงื่อนไขอาจต่างกันตามชนิดพืช ส่วนของพืช ประเทศต้นทาง วัตถุประสงค์ และประกาศเฉพาะสินค้า ก่อนส่งจริงต้องค้นฐานล่าสุดและยืนยันกับด่านตรวจพืชที่จะนำเข้า
แหล่งข้อมูลทางการ
