แผนย้ายงานท่าเรือกรุงเทพไปแหลมฉบัง กระทบการนำเข้าและส่งออกอย่างไร

Law
3 Min Read

รัฐบาลกำลังศึกษาการลดบทบาทท่าเรือกรุงเทพ หรือท่าเรือคลองเตย และรวมงานขนส่งสินค้าไปที่ท่าเรือแหลมฉบัง เป้าหมายที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคมพูดถึงเมื่อวันที่ 18 กันยายน 2569 คือปิดการดำเนินงานที่คลองเตยให้ได้ทั้งหมด หากผลศึกษาพบว่าทำได้ แต่ในวันที่ตรวจข้อมูลยังไม่มีกำหนดปิด และยังต้องพิจารณาว่างานบางประเภทควรคงไว้ในกรุงเทพหรือไม่

เรื่องนี้เกี่ยวกับผู้นำเข้าและผู้ส่งออกมากกว่าชื่อท่าเรือบนข่าว หากตู้สินค้าที่เคยลงคลองเตยต้องไปลงแหลมฉบัง จุดรับตู้ ระยะทางรถบรรทุก จุดคืนตู้ และต้นทุนส่งถึงคลังอาจเปลี่ยนตาม แต่สำหรับสินค้าที่กำลังเดินทางอยู่ ยังไม่มีเหตุให้เปลี่ยนท่าปลายทางเองจากพาดหัวข่าว ให้ยึดเอกสารจองเรือและคำแจ้งของสายเรือสำหรับงานนั้น

ภาพมุมสูงของท่าเรือริมแม่น้ำและลานตู้คอนเทนเนอร์ในเขตเมือง
ภาพประกอบท่าเรือและลานตู้คอนเทนเนอร์ ไม่ใช่ภาพเหตุการณ์การย้ายท่าเรือ

เหตุผลที่รัฐบาลต้องการปรับบทบาทท่าเรือกรุงเทพ

ท่าเรือกรุงเทพอยู่ในแม่น้ำเจ้าพระยาและอยู่กลางเมือง ขณะที่แหลมฉบังเป็นท่าเรือน้ำลึกหลักสำหรับเรือสินค้าและพื้นที่อุตสาหกรรมฝั่งตะวันออก การรวมงานขนส่งสินค้าที่แหลมฉบังจึงเป็นหนึ่งในแนวทางที่รัฐบาลต้องการศึกษา พร้อมกับพัฒนาพื้นที่ท่าเรือกรุงเทพให้ใช้ประโยชน์ด้านอื่น

นี่ไม่ใช่ความคิดที่เพิ่งเกิดจากพาดหัวข่าวเดือนกันยายน แผนวิสาหกิจของการท่าเรือแห่งประเทศไทยมีโครงการศึกษาความเป็นไปได้เรื่องการย้ายท่าเรือกรุงเทพอยู่แล้ว ต่อมาเมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม 2569 กระทรวงคมนาคมมอบนโยบายให้การท่าเรือฯ ศึกษาการพัฒนาพื้นที่คลองเตยอย่างเป็นรูปธรรม และเร่งท่าเรือแหลมฉบัง ระยะที่ 3 ควบคู่กัน

เป้าหมายปิดทั้งหมด ยังไม่ใช่คำสั่งให้หยุดใช้ท่าเรือ

คำว่า “ปิด 100%” ในข่าววันที่ 18 กันยายนเป็น เป้าหมายที่มีเงื่อนไข รัฐมนตรีระบุว่าหากผลศึกษารองรับก็ต้องการปิดการดำเนินงานท่าเรือกรุงเทพทั้งหมด แต่ถ้ามีงานที่จำเป็นต้องอยู่ในกรุงเทพ เช่น สินค้าที่ต้องการความรวดเร็ว ก็ต้องศึกษาว่าควรคงพื้นที่และบริการส่วนใดไว้

ยังไม่มีการประกาศวันยุติรับเรือหรือรับตู้ และยังไม่มีคำสั่งให้ผู้ประกอบการเปลี่ยน Port of Discharge ของงานที่จองไว้ รัฐมนตรียังระบุว่าไม่สามารถกำหนดกรอบเวลาได้ เพราะต้องพิจารณาทั้งผลศึกษา ความพร้อมของระบบรองรับ และชุมชนรอบท่าเรือกรุงเทพ 26 ชุมชน

ตัวเลข 100% จึงบอก ทิศทางที่รัฐบาลอยากไปให้ถึง ไม่ได้บอกว่างานนำเข้าทุกเที่ยวต้องย้ายไปแหลมฉบังตั้งแต่วันนี้

แหลมฉบังต้องพร้อมมากกว่าพื้นที่หน้าท่า

เรือสินค้าตู้คอนเทนเนอร์เทียบท่าใต้เครนยกตู้
ภาพประกอบท่าเรือตู้คอนเทนเนอร์ ไม่ใช่แผนที่เส้นทางหรือภาพยืนยันว่าเป็นท่าเรือแหลมฉบัง

โครงการท่าเรือแหลมฉบัง ระยะที่ 3 เป็นส่วนสำคัญของแผน ข้อมูลการท่าเรือฯ ณ วันที่ 10 กรกฎาคม 2569 ระบุว่างานก่อสร้างทางทะเลคืบหน้า 98.39% แต่งานอาคารท่าเทียบเรือ ถนน และสาธารณูปโภคคืบหน้า 22.84% โดยตั้งเป้าเปิดท่าเทียบเรือ F1 ในปี 2574 ขณะที่ข่าววันที่ 18 กันยายนรายงานว่ายังมีประเด็นทางเทคนิคของพื้นที่ถมทะเลที่ต้องหาข้อสรุปก่อนส่งมอบพื้นที่

ปีเปิด F1 ไม่ใช่วันปิดคลองเตย และต่อให้หน้าท่ารับเรือได้ การย้ายงานจำนวนมากยังต้องอาศัยลานตู้ คิวรถบรรทุก ถนน ราง และจุดตรวจปล่อยที่รองรับปริมาณงานเพิ่ม การท่าเรือฯ ระบุเองว่ากำลังพัฒนาระบบเชื่อมทางรางและการจัดคิวรถในแหลมฉบัง

จังหวะการย้ายจึงขึ้นกับความพร้อมของงานทั้งเส้นทาง ตั้งแต่เรือเทียบท่าจนตู้ไปถึงคลัง ไม่ใช่ความพร้อมของท่าเทียบเรือเพียงจุดเดียว

ผลกระทบจะต่างกันตามปลายทางของสินค้า

ผู้ประกอบการที่มีโรงงานหรือคลังอยู่ชลบุรี ระยอง และพื้นที่ใกล้แหลมฉบังอาจได้ประโยชน์จากระยะทางขนส่งที่สั้นลง แต่ยังสรุปไม่ได้ว่าค่าขนของทุกรายจะลด เพราะค่าใช้จ่ายขึ้นกับเส้นทางรถ ข้อตกลงกับสายเรือ จุดคืนตู้ และเวลาที่ใช้จริง

ในทางกลับกัน บริษัทที่ส่งตู้จากท่าเรือไปคลังในกรุงเทพหรือพื้นที่ด้านเหนือและตะวันตกอาจต้องวิ่งรถไกลขึ้น หากท่าปลายทางเปลี่ยน สิ่งที่ต้องคำนวณใหม่ไม่ใช่แค่ค่ารถเที่ยวเข้า แต่รวมเที่ยวเปล่า ค่าทางด่วน เวลารอ และกำหนดคืนตู้ด้วย หากเอกสารหรือรถไม่พร้อม ค่า Storage กับ Demurrage อาจเริ่มสะสมระหว่างรอรับสินค้า

สายเรือ ผู้ให้บริการขนส่งทางบก คลังสินค้า และตัวแทนออกของจะต้องปรับจุดรับเอกสาร จุดตรวจปล่อย และแผนรถให้ตรงกับท่าใหม่ ส่วนพนักงาน ผู้ค้า และชุมชนรอบท่าเรือกรุงเทพต้องเผชิญผลกระทบต่อที่อยู่อาศัย งาน และการเดินทาง รัฐบาลจึงยังต้องมีแผนรองรับคนกลุ่มนี้ก่อนกำหนดวิธีและเวลาย้ายจริง

ประเด็นที่ยังต้องได้ข้อยุติ

เรื่องนี้อยู่ในขั้นนโยบายที่มีการศึกษาอย่างเป็นทางการ การท่าเรือฯ มีโครงการศึกษาความเป็นไปได้เรื่องการย้ายท่าเรือกรุงเทพ กระทรวงคมนาคมมอบนโยบายให้ศึกษาเพิ่มเติม และโครงการแหลมฉบัง ระยะที่ 3 กำลังดำเนินอยู่ แต่ยังไม่มีข้อยุติว่าจะคงงานประเภทใดไว้ในกรุงเทพ พื้นที่และระบบรองรับที่แหลมฉบังจะพร้อมเมื่อไร และจะดูแลชุมชนรอบท่าเรือกรุงเทพอย่างไร

จึงยังระบุไม่ได้ว่าจะเปลี่ยนบทบาทท่าเรือกรุงเทพในรูปแบบใดหรือเมื่อใด ผู้ประกอบการเตรียมข้อมูลต้นทุนและเงื่อนไขบริการของทั้งสองท่าไว้เปรียบเทียบได้ แต่สำหรับงานที่จองหรือกำลังเดินทาง ให้ยึดท่าปลายทางในเอกสารและคำแจ้งจากสายเรือของงานนั้น

เอกสารและค่าใช้จ่ายเมื่อท่าปลายทางเปลี่ยน

หากสายเรือแจ้งเปลี่ยนท่าปลายทาง ให้เริ่มจาก Booking, Bill of Lading และ Arrival Notice ของ Shipment นั้น เอกสารต้องตรงกันว่าของลงท่าไหน ใครเป็นผู้รับมอบสินค้า และรับตู้ได้ที่จุดใด จากนั้นตรวจสำนักงานศุลกากร จุดคืนตู้ และเงื่อนไข free time ที่ใช้กับท่าใหม่

การเปลี่ยนท่าไม่ได้ทำให้ขั้นตอนรับ D/O หายไป หากใบสั่งปล่อยสินค้าจากสายเรือออกช้า ลองอ่านบท e-D/O เปิดใช้แล้ว แต่สายเรือยังไม่ออก D/O และหากติดเรื่องการปล่อยเอกสารจากต้นทาง อ่านเคส Telex Release ยังไม่เข้า สายเรือไม่ออก D/O ประเด็นเหล่านี้อาจทำให้รับตู้ไม่ทัน แม้เรือเทียบท่าแล้ว

สิ่งที่ผู้ประกอบการควรเตรียมตั้งแต่ตอนนี้

สำหรับงานที่จองเรือแล้ว ให้ตรวจ Port of Discharge ใน Booking และ Bill of Lading เทียบกับ Arrival Notice เมื่อเอกสารมาถึง หากสายเรือแจ้งเปลี่ยนท่า ให้ขอรายละเอียดจุดรับตู้และเงื่อนไขค่าใช้จ่ายเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนจัดรถ

สำหรับงานใหม่ ลองขอราคารถสองเส้นทางจากท่าเรือถึงคลังเดียวกัน พร้อมถามเรื่องจุดคืนตู้ ระยะ free time และค่ารอรถ การเทียบแบบนี้ช่วยให้เห็นว่าราคา CIF หรือค่าระวางเรือที่ดูใกล้กัน อาจจบด้วยต้นทุนส่งถึงคลังไม่เท่ากัน

ถ้าราคาขายหรือสัญญากับลูกค้ารวมค่าขนถึงปลายทาง ควรระบุให้ชัดว่าใครรับค่าใช้จ่ายเพิ่มเมื่อท่าปลายทางเปลี่ยน และติดตามประกาศจากการท่าเรือฯ กรมศุลกากร และสายเรือที่ใช้จริงก่อนแก้แผนงาน

คำถามที่พบบ่อย

ท่าเรือคลองเตยปิดแล้วหรือยัง

ยังไม่พบประกาศให้ยุติการรับเรือหรือรับตู้ ข่าวที่ออกเป็นเป้าหมายเชิงนโยบายซึ่งยังรอผลศึกษา

ท่าเรือคลองเตยจะปิดเมื่อไร

ยังไม่มีกำหนดวันอย่างเป็นทางการ ปี 2574 เป็นเป้าหมายเปิดท่าเทียบเรือ F1 ที่แหลมฉบัง ไม่ใช่วันปิดท่าเรือกรุงเทพ

ของที่กำลังนำเข้าต้องเปลี่ยนไปลงแหลมฉบังไหม

ไม่ต้องเปลี่ยนเพราะข่าว ให้ยึดเอกสารจองเรือและคำแจ้งของสายเรือ หากมีการเปลี่ยนท่าจริง ต้องตรวจเอกสารปลายทาง ค่ารถ และจุดคืนตู้ของ Shipment นั้นใหม่

สรุปสำหรับผู้ประกอบการ

  • รัฐบาลต้องการรวมงานขนส่งสินค้าไปแหลมฉบังและศึกษาเป้าหมายปิดคลองเตยทั้งหมด แต่ยังไม่มีวันปิดหรือคำสั่งเปลี่ยนท่าสำหรับ Shipment ที่จองไว้
  • หากมีการย้ายงานจริง ผลกระทบจะเริ่มที่ท่าปลายทาง ระยะรถ จุดคืนตู้ เอกสารรับสินค้า และเงื่อนไข free time
  • ต้นทุนจะเพิ่มหรือลดขึ้นกับที่ตั้งคลังและเงื่อนไขบริการของแต่ละราย จึงควรเทียบราคาส่งถึงคลัง ไม่ดูค่าระวางเรือเพียงอย่างเดียว
  • ติดตามประกาศการท่าเรือฯ และสายเรือที่ใช้จริง พร้อมเตรียมต้นทุนสองเส้นทางไว้ก่อน แต่ยังไม่ต้องเปลี่ยนงานที่กำลังเดินทางเพราะพาดหัวข่าว

ท่าปลายทางเปลี่ยน แล้วต้นทุนหรือเอกสารต้องเช็กอะไร ให้ U:WENTI ช่วยดู

หากสายเรือแจ้งเปลี่ยนท่าปลายทาง ส่ง Booking, Bill of Lading, Arrival Notice, จุดส่งถึงคลัง และเงื่อนไขค่าใช้จ่ายให้เราช่วยไล่ตรวจได้ เราจะช่วยแยกจุดที่ต้องถามสายเรือ ท่า รถขนส่ง และตัวแทนออกของก่อนจัดแผนใหม่ ทั้งนี้การเปลี่ยนท่าและเงื่อนไขปล่อยสินค้าต้องยืนยันกับผู้ให้บริการของ Shipment นั้น

098 828 3481
ส่งเคสให้เราช่วยดู

ข้อมูล ณ วันที่ 21 กันยายน 2569: นโยบายและกรอบเวลาอาจเปลี่ยนได้ ก่อนจองเรือหรือเปลี่ยนท่าปลายทางต้องยืนยันกับสายเรือ ท่า และตัวแทนออกของของงานนั้นอีกครั้ง

แหล่งข้อมูล

Share This Article