นำเข้าสินค้าจากจีน ควรเลือกทางเรือ เครื่องบิน รถ หรือรถไฟ แบบไหนเหมาะกับสินค้า

การนำเข้าสินค้าจากจีนมีทางเลือกทั้งทางเรือ เครื่องบิน รถบรรทุก และรถไฟ แต่ละวิธีเหมาะกับสินค้าและเงื่อนไขการส่งมอบต่างกัน การเลือกจากค่าขนส่งหรือระยะเวลาเดินทางเพียงอย่างเดียวจึงอาจไม่สะท้อนค่าใช้จ่ายและวันที่รับสินค้าได้จริง

สินค้าปริมาณมากที่วางแผนล่วงหน้าได้อาจเหมาะกับทางเรือ ขณะที่สินค้าเร่งด่วนอาจคุ้มค่ากับ Air Freight ส่วนรถบรรทุกและรถไฟเป็นทางเลือกที่ต้องพิจารณาตำแหน่งโรงงาน เส้นทางผ่านแดน และการขนส่งต่อถึงปลายทางประกอบกัน ไม่มีวิธีใดได้เปรียบทุกด้านสำหรับสินค้าทุกประเภท

การขนส่งทางเรือ หรือ Sea Freight เหมาะกับสินค้าที่มีปริมาณมาก น้ำหนักสูง หรือไม่จำเป็นต้องส่งมอบเร่งด่วน ผู้นำเข้าสามารถเลือกใช้ตู้คอนเทนเนอร์ทั้งตู้ หรือ FCL และการรวมสินค้ากับผู้ส่งรายอื่นในตู้เดียวกัน หรือ LCL ตามปริมาณและลักษณะสินค้า

การเลือกท่าเรือต้นทางควรสัมพันธ์กับที่ตั้งโรงงานด้วย โรงงานในพื้นที่เซี่ยงไฮ้ หนิงโป หรือมณฑลกวางตุ้งอาจมีทางเลือกท่าเรือและตารางเดินเรือต่างกัน จึงควรเปรียบเทียบทั้งค่าขนส่งจากโรงงานไปท่าเรือ ค่าระวาง และค่าใช้จ่ายที่ปลายทาง

ระยะเวลาเดินเรือยังไม่ใช่ระยะเวลาส่งมอบทั้งหมด เมื่อเรือถึงไทย สินค้ายังต้องผ่านขั้นตอนเอกสาร การปล่อยสินค้า และการขนส่งออกจากท่า หากดำเนินการไม่ทันระยะเวลาที่กำหนด อาจมีค่าฝากเก็บหรือค่าใช้ตู้เพิ่มเติม ซึ่งต้องตรวจเงื่อนไขของแต่ละราย ปัญหา สินค้าค้างท่าและค่า Demurrage หรือ Storage จึงควรนำมาพิจารณาตั้งแต่ก่อนจองขนส่ง

Air Freight หรือการขนส่งสินค้าทางอากาศ เป็นทางเลือกสำหรับสินค้าที่ต้องการลดเวลาเดินทาง เช่น อะไหล่ที่จำเป็นต่อการผลิต สินค้าตัวอย่าง หรือสินค้าที่มีกำหนดส่งมอบใกล้เข้ามา อย่างไรก็ตาม ความคุ้มค่าต้องเปรียบเทียบกับผลเสียจากการได้รับสินค้าล่าช้า ไม่ใช่ดูค่าขนส่งแยกจากการใช้งานจริง

การคิดค่าระวางทางอากาศพิจารณาทั้งน้ำหนักจริงและน้ำหนักที่คำนวณจากปริมาตร โดยทั่วไปจะใช้น้ำหนักที่สูงกว่าระหว่างสองค่านี้เป็นฐานคิดค่าระวาง สินค้าที่มีน้ำหนักเบาแต่กล่องขนาดใหญ่จึงอาจมีค่าขนส่งสูงกว่าที่คาด ผู้นำเข้าควรแจ้งน้ำหนักและขนาดบรรจุภัณฑ์หลังแพ็กจริง พร้อมตรวจสูตรและเงื่อนไขของผู้ให้บริการก่อนเปรียบเทียบราคา ตามหลักการที่ IATA อธิบายไว้เกี่ยวกับค่าระวางทางอากาศ

สินค้าบางประเภทต้องตรวจเงื่อนไขก่อนจองด้วย โดยเฉพาะแบตเตอรี่ลิเธียม ซึ่งอาจมีข้อกำหนดด้านเอกสาร บรรจุภัณฑ์ และการรับขนของสายการบิน การมีผลทดสอบเพียงรายการเดียวจึงไม่ได้รับประกันว่าจะส่งได้ทุกเที่ยวบิน ดังที่อธิบายไว้ในบท มี UN38.3 แล้ว ทำไมสายการบินยังไม่รับแบตเตอรี่ลิเธียม

การขนส่งทางรถบรรทุกเป็นอีกทางเลือกสำหรับการค้าระหว่างจีนกับไทย โดยเส้นทาง R3A เชื่อมจีนตอนใต้ผ่านลาวเข้าสู่ไทย เส้นทางสำคัญผ่านคุนหมิงในมณฑลยูนนาน ด่านโม่ฮานฝั่งจีน ด่านบ่อเต็นและห้วยทรายของลาว ก่อนเข้าสู่อำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย ตามข้อมูล เส้นทาง R3A ของกรมประชาสัมพันธ์

สำหรับโรงงานที่เข้าถึงเส้นทางนี้ได้สะดวก ทางรถอาจเป็นตัวเลือกที่เหมาะสม แต่การนำเข้าสินค้าจากจีนไม่ได้ใช้เส้นทางเดียวทั้งหมด ผู้ให้บริการอาจเสนอเส้นทางต่างกันตามต้นทาง ประเภทสินค้า และด่านที่รับดำเนินการ

เวลาขนส่งจึงต้องรวมการผ่านแดน การตรวจเอกสาร และการเปลี่ยนถ่ายสินค้าหรือยานพาหนะหากมีด้วย ผู้ว่าจ้างควรขอชื่อด่าน เส้นทาง และเงื่อนไขการส่งมอบให้ชัด โดยเฉพาะสินค้าที่ต้องมีใบอนุญาตหรือใช้ด่านที่รองรับการตรวจเฉพาะประเภท

รถไฟจีน–ลาวเพิ่มทางเลือกในการขนส่งสินค้าระหว่างจีนกับภูมิภาค แต่การนำเข้าสู่ไทยยังต้องวางแผนการขนส่งเชื่อมต่อ ไม่ว่าจะเป็นการรับสินค้าจากโรงงานไปสถานี หรือการส่งต่อจากลาวมายังปลายทางในประเทศไทย โดยรูปแบบบริการอาจใช้รถไฟร่วมกับรถบรรทุก

ความเหมาะสมจึงขึ้นอยู่กับตำแหน่งโรงงาน ปริมาณสินค้า ตารางขบวน และค่าใช้จ่ายในการยกขนหรือเปลี่ยนถ่าย การมีเส้นทางรถไฟไม่ได้หมายความว่าสินค้าจากทุกเมืองในจีนจะขนส่งถึงไทยได้ด้วยขบวนเดียว หรือมีต้นทุนต่ำกว่าวิธีอื่นเสมอ ประเด็นการเชื่อมต่อและพิธีการเป็นส่วนหนึ่งของการพิจารณาเส้นทางที่ ธนาคารแห่งประเทศไทยวิเคราะห์ไว้เกี่ยวกับรถไฟจีน–ลาว

ก่อนเลือกใช้บริการ ควรให้ผู้ให้บริการระบุสถานีต้นทาง สถานีปลายทาง จุดเปลี่ยนถ่าย และผู้รับผิดชอบการขนส่งแต่ละช่วง เพื่อให้ประเมินเวลาและค่าใช้จ่ายได้ครบถึงสถานที่รับสินค้า

นอกจากวิธีขนส่งแล้ว ควรแยกให้ชัดว่าใครรับผิดชอบการจัดการขนส่งและใครดำเนินพิธีการศุลกากร เพราะ Freight Forwarder, Shipping และ Cargo มีความหมายต่างกัน ชื่อบริการเพียงอย่างเดียวจึงไม่บอกขอบเขตงานที่รวมอยู่ในราคา

การขอราคาควรใช้ข้อมูลชุดเดียวกัน ได้แก่ เอกสารและรายละเอียดสินค้าก่อนนำเข้า จำนวน น้ำหนัก ขนาดหลังบรรจุ ที่อยู่โรงงาน สถานที่ส่งมอบ และวันที่ต้องการใช้สินค้า หากผู้ให้บริการได้รับข้อมูลไม่เท่ากัน ราคาที่เสนออาจนำมาเปรียบเทียบกันไม่ได้

ควรแยกให้เห็นว่าราคารวมค่ารับสินค้าจากโรงงาน ค่าขนส่งระหว่างประเทศ ค่าดำเนินเอกสาร ค่าผ่านพิธีการ และค่าขนส่งถึงปลายทางหรือไม่ ส่วนภาษีอากรควรระบุให้ชัดว่ารวมแล้วหรือเป็นยอดประมาณการที่ต้องชำระแยก

ในบางกรณี การใช้มากกว่าหนึ่งวิธีอาจเหมาะกว่า เช่น แบ่งสินค้าจำนวนที่จำเป็นต้องใช้เร่งด่วนส่งทางอากาศ และส่งส่วนที่เหลือทางเรือ แต่ต้องคำนวณค่าเอกสารและค่าใช้จ่ายของการแบ่งเที่ยวเพิ่มด้วย การเลือกวิธีขนส่งจึงควรพิจารณาทั้งความต่อเนื่องของธุรกิจและค่าใช้จ่ายจนถึงวันที่นำสินค้าไปใช้ได้จริง

สรุปข่าว:

• ทางเรือ ทางอากาศ ทางรถ และทางรถไฟมีข้อได้เปรียบต่างกัน ต้องเลือกตามสินค้าและกำหนดใช้งาน
• เวลาเดินทางของเรือ เครื่องบิน รถ หรือรถไฟ ไม่เท่ากับเวลาส่งมอบถึงผู้รับ
• ตำแหน่งโรงงานและจุดส่งมอบมีผลต่อความคุ้มค่าของแต่ละเส้นทาง
• ใบเสนอราคาควรใช้ข้อมูลสินค้าและเงื่อนไขส่งมอบชุดเดียวกัน
• สินค้าที่มีข้อกำหนดเฉพาะต้องตรวจเอกสารและเงื่อนไขรับขนก่อนจอง

ที่มา:

• IATA อธิบายไว้เกี่ยวกับค่าระวางทางอากาศ
• เส้นทาง R3A ของกรมประชาสัมพันธ์
• ธนาคารแห่งประเทศไทยวิเคราะห์ไว้เกี่ยวกับรถไฟจีน–ลาว